Tijdens de opening van mijn expositie in het gemeentehuis van Bunschoten had ik een tweetal onthullingen voor het aanwezig publiek. Voordat mijn moeder mijn nieuwste foto ’1886′ onthulde, had ik zelf namelijk – wat ze noemen – breaking news. Na lang wikken en wegen heb ik namelijk besloten om te stoppen met het fotograferen in opdracht.

De afgelopen vijf jaren waren geweldig; ik heb aan heel veel mooie projecten mee mogen werken, heb prachtige mensen op de gevoelige plaat mogen vastleggen en heb met fantastische mensen mogen samenwerken. Ik ben intens dankbaar voor al deze schitterende herinneringen!!
Desondanks wil ik in de toekomst enkel aan mijn eigen (kunst)projecten werken… iets waar ik de afgelopen jaren zelden aan toe ben gekomen.

Tijdens zijn huidige expositie heeft Reinier Zijl een combinatie gemaakt tussen de twee serie ‘Echoes of History’ en ‘De Visrokerij van Jan Muys’. Het grote pronkstuk (100x100cm) werd tijdens de officiële opening onthuld door zijn moeder Weimy Zijl.
De vader van Weimy, Lammert van de Groep, was en is een groot voorbeeld voor Zijl. Reden voor Reinier om als eerbetoon zijn moeder het doek te laten onthullen.

(foto: copyright (c) Remmelt Mastebroek)

Reinier Zijl fotografeert naast zijn “vrije werk” ook beroepsmatig. Hij heeft dan ook sinds 2007 zijn eigen bedrijf in fotografie, namelijk Reiniers Fotografie. Hij fotografeert zowel digitaal als analoog.

U kunt de expositie (tijdens de openingstijden van het gemeentehuis) in de hal van het gemeentehuis bewonderen. De expositie loopt tot donderdag 29 december 2011. U bent van harte welkom!”

Duels heb zijn er in verschillende soorten en maten; in vroeger tijden streden ridders al vriendschappelijk met elkaar om te kijken wie er als beste uit de strijd kwam, Pieter en ik streden met ons fotocamera’s… nee, er zijn geen gewonden gevallen en onze camera’s zijn nog heel. Ons fotoduel bestond uit het maken van een tiental foto’s van de in 1950 gebouwde visrokerij van Jan Muys in Bunschoten-Spakenburg. Urban Exploration als strijdmiddel!
31 augustus benaderde Pieter mij met de vraag of ik interesse had om deze tweestrijd met hem aan te gaan en de resultaten uiteindelijk samen te exposeren… Eén pand, twee fotografen en twee verschillende manieren van kijken. Naar mijn idee een interessant uitgangspunt voor een expositie. En een goede reden – naast het feit dat het gewoonlijk leuk is om samen met een andere fotograaf op pad te zijn – om ja te zeggen.

De visrokerij stond sinds 2000 leeg en was volop onderhevig aan vandalisme. Reden waarom alle ramen en deuren dichtgespijkerd waren en de politie regelmatig in de omgeving surveilleerde (ik schrijf dit overigens in de verleden tijd omdat het pand op 22 september van deze aardbol is verdween, gesloopt om plaats te maken voor nieuwe hersenspinsel van architecten. In eerste instantie was het de bedoeling om er een museum of industrieel erfgoed van te maken). Zomaar naar het pand toegaan was dan ook geen optie, maar gelukkig had De Vos al toestemming gekregen van de toenmalige eigenaar om binnen foto’s te maken.

1 september was de dag van het duel. De dag dat wij beiden, elk afzonderlijk van de ander, speurend door en langs het gebouw slopen op zoek naar interessante onderwerpen, frisse invalshoeken en zichtbare historie. Spelend met diafragma en sluitertijd probeerden we het gebouw, het achtergebleven zaagsel en de zeer spannende lichtinval te vangen op de digitale sensors van respectievelijk onze Olympus en Canon.
Fotografie is normaal al het mooiste vak van de wereld, maar als je als Urban Explorist (is dit Nederlands?) tijdens een fotoduel door zo’n pand sluipt, komt het oeroude instinct van de man weer boven drijven. We waren EN ZIJN jagers. Wij fotografen jagen tegenwoordig niet meer op wilde zwijnen of peking eendjes… Nee, wij jagen op die ultieme plaat die goed genoeg is om in ons eigen huis te hangen (ja, wij horen erg kritisch te zijn), goed genoeg voor een expositie.
Jagers die hun vangsten naast die van andere jagers leggen om verschillen te ontdekken. Verschillende aandachtspunten en verschillende manier van kijken. Zo ook Pieter de Vos en ik. Al onze foto’s waren mooi, maar totaal verschillend. Reden waarom ik iedereen die dit leest ook aanraad om in de toekomst naar onze expositie te komen. We zijn momenteel nog in onderhandeling met een partij, uiteraard laten we het weten wanneer er een expositie gepland staat.

Voor meer informatie over Pieter de Vos kun je terecht op zijn website www.nwevorm.nl of op zijn twitteraccount http://twitter.com/devosspakenburg. Reinier is te volgen via http://twitter.com/reinierzijl. Uiteraard is een ieder ook welkom op www.reiniersfotografie.nl.

,,Een fotograaf is iemand die creatief omgaat met licht’’, geeft fotograaf Reinier Zijl als reden voor het feit dat hij voor het motto ’Als fotografie kunst moet zijn’ heeft gekozen. De fotografie wordt dan ook gezien als een kunstzinnig beroep. ,,Maar ik wil verder gaan dan het enkel maken van mooie foto’s. Ik wil een verhaal vertellen.’’
Kunst is één van de manieren om dat te doen. Zijl: ,,Al geruime tijd loop ik met verschillende kunstprojecten in mijn hoofd. Zo wilde ik als geboren en getogen Spakenburger een collectie maken over het visserijverleden van ons dorp.’’ Twee jaar lang fotografeerde Reinier daarvoor verschillende onderwerpen die hij wilde samenvoegen tot het gewenste resultaat. ,,Een samensmelting van dertig in de 21e eeuw gemaakte foto’s tot acht werken die de bewonderaar mee terug moet nemen in het verleden’’, aldus Zijl. ,,Een verleden die de hedendaagse gemeenschap van Bunschoten-Spakenburg nog steeds tekent.’’ Deze kleine collectie draagt de naam ’Echoes of History’

Expositie

Toen de kunstwerken klaar waren, begon de zoektocht naar de juiste organisatie om de werken te printen of te drukken. ,,Probleem hierbij was dat ik tevens op zoek ging naar materiaal waar de foto’s niet alleen op afgedrukt werden, maar waarvan de structuur het geheel ook zou ondersteunen… dit materiaal moest een versterking geven. Bij ReproWk vond ik het juiste materiaal en een printer die kwalitatief aan mijn eisen kon voldoen.’’ Je creaties zijn dus niet gewoon op fotopapier afgedrukt? ,,Nee, de acht werken zijn uiteindelijk geprint op foamalux. Dit materiaal zorgt voor een soort korrelig effect in de foto’s, wat voor mij ideaal is’’, aldus de 29-jarige kunstenaar. ,,En ReproWk heeft het geheel zeer vakkundig op platen van 40 bij 60 centimeter vervaardigd.’’
De collectie kan in eerste instantie bij Wouter Optiek door de inwoners van Bunschoten-Spakenburg bekeken worden. ,,Het is misschien een aparte locatie om een expositie te houden, maar kunst moet gezien worden en waar kan dat beter dan bij een opticien waar u net een nieuwe bril heeft gekocht’’, lacht Reinier Zijl. ,,Maar serieus; Wouter was al een tijdje op zoek naar foto’s van Spakenburg om in zijn optiek op te hangen en ik was op zoek naar een expositieruimte. Op deze manier helpen we elkaar.’’

Huren

Uiteraard zijn de kunstwerken te koop. ,,Ik vermoed dat er, helemaal hier in Spakenburg, interesse zal zijn voor de foto’s.’’ Maar daarnaast is de collectie ook te huur. Bedrijven en organisaties kunnen de gehele collectie huren om hun bedrijf voor een bepaalde tijd te verfraaien. Reinier: ,,Het interessante is echter dat de huur door mij opgespaard wordt, zodat de huurder van dit geld uiteindelijk één van de kunstwerken kan kopen.’’ Een soort spaarsysteem? ,,Inderdaad. Een leuke en interessante investering, helemaal als de kunstwerken in de toekomst meer waard worden.’’
Bent u geïnteresseerd in de collectie van Reiniers Fotografie? Zorg dan dat u vrijdagavond 5 februari bij Wouter Optiek bent. ,,De opening wordt om 19.30 uur verricht door Maria Dijkhuizen.’’ Uiteraard is er achteraf ruimte om onder het genot van een kopje koffie de collectie te bewonderen. Reinier is aanwezig om eventuele vragen te beantwoorden.

Upside down

Momenteel is Reinier Zijl alweer druk in de weer met de voorbereidingen van een aantal politiek en maatschappelijke getinte foto’s. ,,Dit project heeft momenteel de werktitel ’Upside down’. Hiervoor moet ik echter veel gebruikmaken van verschillende modellen en visagisten, daar gaat een hoop tijd in zitten.’’ Voor meer informatie over de kunstprojecten van Reinier Zijl kunt u terecht op de website: www.reiniersfotografie.nl.

Reinier Zijl

Vrijdagmiddag. Tegenover mij zit een man met 77 jaar aan geschiedenis. Een geschiedenis die gedeeltelijk met die van de schippers, Jan en Hendrik, van de BU 113 is verbonden. ,,Ik ken Hendrik en Jantje van mijn jeugd af aan. Mijn ouders woonden in de Oude Schans, in de ’gezegende buurt’ (waar nu de Visserssteeg is, RZ) met elf kinderen.’’ De gezegende buurt? ,,Het heette de gezegende buurt, omdat er veel kinderen waren. Het waren allemaal grote gezinnen. Ik kan je verzekeren, wij woonden met 69 man op driehonderd vierkante meter. Het was het dichtstbevolkte stukje van Spakenburg.’’

Pieten

,,Wij woonden ongeveer midden in die steeg. Wij keken uit op de hooiberg en de gierpomp.’’ Een mooi uitzicht! ,,Ja, een mooi uitzicht, maar als je niet beter weet, dan praat je er ook niet over. Je vindt het gewoon… Je zou het kunnen vergelijken – maar zo erg was het niet – met die beelden op televisie van mensen die op een vuilnisbelt wonen.
Arbeiders die geen nagels hadden om hun kont te krabben. Zo leefde je naast elkaar en dat was over het algemeen in goede harmonie. Natuurlijk was er wel eens een burenruzie – ik wil het niet verheerlijken ook – maar het was over het algemeen een vrij vredig samenleven,’’ herinnert Gerrit zich.
,,Nou, in die wereld ben ik dus opgegroeid en mijn vader, Huib van Dijk, was scheepstimmerman en werkte op de helling. De botters waren in die jaren – en dan moet je even aan de oorlogsjaren denken – slecht onderhouden.’’ Zijn vader moest daarom regelmatig reparaties uitvoeren, vaak in de vorm van ,,een stukkie zetten’’. ,,Maar het was niet zo dat er met geld betaald werd, er werd een zootje pieten (ondermaatse paling, RZ) voor gegeven. Die paling moest ik als jonge jongen ophalen. Ik zeg niet dat ik de enige was, maar ik deed het meestal omdat ik alle botters kende. Ik stond regelmatig op de kop van de haven en dan zag ik ze aankomen. Ik kon het in de verte al zien, je zag het aan de bef, de mast, de gangen… en vale stukken zeil waardoor elk schip uniek was.’’

Dankbaar

,,Daar ligt ook de oorsprong van mijn kennis van de BU 113. Grote gezinnen kregen vroeger vaak onderhands wat toegeschoven, gelukkig wel.’’ Ook dit gebeurde vaak door middel van ondermaatse paling. ,,De pieten die wij aten kwamen vaak uit ’t ruum van de BU 113. Voor ons gezin was dat al gauw een emmertje vol. Om al die hongerige monden te vullen, heb je namelijk al snel acht tot tien pond nodig. Hendrik en Jantje waren daar, als neven van mijn moeder, erg trouw in. Anders kreeg je geen vet, alleen droog brood, het was echt een uitkomst voor ons. Maar aan de andere kant was het zo dat als er iets met de botter was, dan werd hij door mijn vader gerepareerd.’’
De dankbaarheid voor wat Jan en Hendrik voor ons als gezin betekend hebben, zal bij ons altijd blijven. Zij hebben ons heel wat eiwitten geleverd in die moeilijk tijd. En daarna trouwens ook nog. Het waren fantastisch goede mensen.’’
Als eerbetoon heeft Van Dijk de BU 113 in volle zee geschilderd. Een schilderij dat momenteel in de huiskamer van Gerrit en zijn vrouw hangt. ,,Ik heb ooit ook een gedicht gemaakt waarin de 113 voorkomt. Ik heb daar in de jaren tachtig een prijs mee gewonnen.

Verwondering

,,Nou, in die wereld van paling ben ik groot geworden en de binding met Hendrik en Jan is altijd gebleven. Later toen ik ouder was, ging ik regelmatig op vrijdag mee en dan zag ik het leven van die vissers. Had ik toen maar een camera gehad en had ik toen maar de kennis gehad die ik later gekregen heb. Dan had ik de mooiste films gemaakt die je maar kunt wensen.
Ik heb me vaak over die jongens verwonderd, het waren allebei redelijk kleine kereltjes. En dan moest het zeil gehesen worden. Dat deed Jantje helemaal alleen! Hoe hij dat voor elkaar kreeg weet ik niet.
Het zwaard ook. Daar hadden ze een speciale manier voor. Even laten schieten en dan haalden ze hem in één keer omhoog. Deze mensen werkten regelmatig in het aardedonker, want je had nog geen lampen aan boord. Ja, een klein stormlantaarntje, maar dat deed je ’s nachts niet aan. Dus vrijwel in het donker wisten zij de kuil aan boord te halen, de paling eruit te gooien in ’t ruum en later gingen ze die paling sorteren. Ongelooflijk! Het was een geweldige belevenis, en dat vond ik elke keer weer.’’

,,Ik weet nog dat ze tegen me zeiden: ’Garrit, als je door de sjuut lope, moe je je klompen an de grond houen. Niet je benen optillen en weer neer zetten, maor sjuven.’ En dat is inderdaad zo, als een botter schommelt en je houdt je voeten op de grond, dan heb je veel minder last van het schommelen.’’
Natuurlijk wilde Gerrit van Dijk ook wat terugdoen voor de twee broers. ,,Zo heb ik een keer voor hen een lier op de BU 113 gemaakt voor het optrekken van die kuil. Het was ongelofelijk zwaar werk als je die kuil op moest trekken met nest erin. Ik heb daarom een liertje aan binnenkant boord gemaakt – ’t zat bij het zwaard ongeveer -, dat liep via een katrolletje dat ik op het boegboord gezet had, naar het achtereind van de kuil. Zo konden ze de kuil gemakkelijker binnenhalen.’’ Of ze daar lang mee gewerkt hebben weet Gerrit niet omdat hij het tweetal een beetje uit het oog verloor toen hij in Drachten ging werken.’’

Bewegend beeld

Tot slot begint Van Dijk over een filmopname. ,,Heel toevallig had ik een paar films van Willem Crookewit gekregen van iemand die deze films geërfd heeft. Crookewit is een man die in de jaren veertig en vijftig veel in het dorp gefilmd heeft. Met smalfilm uiteraard. In de film komt Hendrik zelf ook nog even voor op het moment dat hij geïnterviewd wordt door één of andere reporter, ik weet niet waarvoor dat was. En of daar een officiële film van is, dat weet ik ook niet.’’ Prachtige beelden, waarbij het geluid helaas mist. Duidelijk is wel, gezien de geluidsman die even later ook in beeld komt, dat het interview is opgenomen. Maar waar de banden zijn, en of ze er nog zijn is de grote vraag.

,,Maar nogmaals; ik heb buitengewoon prettige herinneringen aan de 113. Ik zie hem nog aankomen met zijn witte bef’’, mijmert de 77-jarige Gerrit.

Dit artikel is gepubliceerd op 27-11-’09 in nieuwsblad de Bunschoter: “De pieten die wij aten, kwamen uit ‘t rumm van de BU 113″

Door Reinier Zijl

Stichting De Spakenburgse Botter is al sinds 1999 in de weer met het behoud van authentieke Zuiderzeebotters. Inmiddels is zij in bezit van een vijftal schepen; vier botters en een aak. Eén van de mensen achter de stichting is Jaco Heinen. Overdag is hij werkzaam bij Heinen & Hopman binnen de afdeling Offshore, maar tijdens zeilwedstrijden met authentieke botters is hij schipper van de BU 113.
’Botterzeilen is een mooie sport en een teamgebeuren is het zeker. Soms moet je hard werken en soms gaat het er lekker rustig aan toe’, schrijft schipper Jaco Heinen op zijn weblog. ‘Alles afhankelijk van het weer natuurlijk. Ons motto aan boord is vooral proberen te winnen, maar nooit ten koste van het plezier.’
Het is niet aannemelijk dat Ariean Koelewijn, de eerste schipper van de BU 113, er net zo over dacht. Een eeuw geleden ging het immers niet om winnen, maar om brood op de plank. En dat ging hem waarschijnlijk goed af.

Ariean Koelewijn

De schuit van Koelewijn kreeg in 1882 de merktekens BU 113 toebedeeld. Hoe oud dit schip op dat moment was, is niet bekend. Wat wel bekend is, is het gegeven dat dit schip in het begin van de 20e eeuw niet meer voldeed. Ariean bestelde namelijk in Huizen een compleet nieuwe botter. Prijs: 2.150 gulden. Een teken van welvaart gezien het feit dat slechts weinigen een eigen botter hadden, en nog minder een compleet nieuwe konden laten bouwen.
In 1908 gleed dit exemplaar, met een lengte van 13.28 meter, van de helling bij scheepswerf Kok. Ook deze vissersboot kreeg de merktekens BU 113 op zijn boegdelen en die zijn sindsdien niet meer verdwenen.
Op dat moment had de botter nog geen motor, maar daar kwam in 1931 verandering in toen een 12 pk Ford benzinemotor in het schip werd gebouwd. Een waardevermeerdering terwijl het vissersschip, inclusief netten, juist in 1928 al op het hoge bedrag van 4.200 gulden was getaxeerd. Slechts een achttal botters werd hoger gewaardeerd.
Wat er met de eerste BU 113 is gebeurd, is (vooralsnog) niet terug te vinden in de archieven. Misschien is de botter verkocht, maar aannemelijker is dat hij op het botterkerkhof, aan de oostkant van de haven, terecht gekomen is.

Schippers

De zonen van Koelewijn, Hendrik en Jan, namen in maart 1924 het roer op de nieuwe Zuidwalbotter van hun, op dat moment 65-jarige, vader over. Net als Ariean visten zij in eerste instantie op bot en haring die voor de afsluiting veelvuldig in de Zuiderzee aanwezig was. Na de veelbesproken gebeurtenis van 28 mei 1932 schakelden zij echter – min of meer verplicht – over op de paling- en snoekbaarsvisserij.

Net als hun vader hebben de beide broers hun hele leven gevist. Zij stopten pas vlak voor de 67ste verjaardag van Hendrik in maart 1962, Jan werd drie maanden later 59. Hendrik viste op dat moment al 56 jaar op de BU 113!
In dat jaar verkochten de twee vissers het schip. Historisch gezien verdwijnt de BU 113 dan een aantal jaar, voordat hij in 1965 weer opduikt in eigendom van J. Mulder uit Amsterdam die hem twee jaar voor recreatiedoeleinden gebruikt. Dr. J. van der Elsken, de volgende eigenaar, uit Amsterdam genoot 31 jaar van de schuit – regelmatig voer hij over de Oostzee tijdens zijn reizen langs Zweden en Noorwegen – voordat hij hem in 1998 verkocht aan een studentenvereniging in Groningen.
Sinds 2002 is het markante vaartuig in eigendom van Stichting de Spakenburgse Botter die het schip onder andere gebruikt voor verhuur aan toeristen. Met de opbrengsten hieruit wordt de vloot onderhouden zodat de BU 113 hopelijk nog jarenlang in de Spakenburgse museumhaven kan blijven liggen. ,,Het schip is momenteel in slechte staat, daarom zijn we momenteel bezig met een zevenstappenplan om de 113 te restaureren’’, weet Jaco Heinen.

Snelheid

Een stappenplan waar Jaco persoonlijk erg blij mee is. ,,Het is naar mijn mening één van de mooiste botters, sowieso qua zeeg’’, vertelt Heinen. ,,Ik heb wat met deze sjuit, helemaal omdat ik het bijzonder vindt dat hij nooit een andere visserijnummer heeft gedragen. Die is nog helemaal origineel.’’
Overigens blijkt de groene kleur op de boegdelen ook nog origineel te zijn. ,,Die kleur heeft hij altijd gehad’’, weet Grietjes Beekhuis-Koelewijn, de dochter van Jan. Zij weet daarnaast te vertellen dat het altijd een snel schip was. ,,Heel snel. Zo hebben mijn vader en zijn broer vlak na de oorlog (in 1947, RZ) meegedaan aan een zeilwedstrijd voor botters die georganiseerd werd door de Koninklijke Nederlandse Zeil- en Roeivereniging. Hendrik en Jan zijn toen eerste geworden en wonnen sajet om een trui te maken.’’
Dat het schip snel was merkte ook stichting De Spakenburgse Botter na de aanschaf van de BU 113. ,,We hebben in 2005 flink wat gewonnen’’, herinnert Jaco zich. Onder andere de Nacht van Spakenburg en de wekelijkse dinsdagavondcompetitie. ,,De DARP was dat jaar heel erg spannend; de tijden lagen zo dicht bij elkaar dat de BU 20 na de laatste wedstrijd lag te klokken bij de finish.’’ De 113 heeft uiteindelijk met een minuut verschil de wedstrijd gewonnen.
Dat jaar wist het toenmalige team ook de Zuidwal te winnen, ondanks een missend onderdeel. Jaco: ,,De Zuidwal hebben we gewonnen met een aan stuurboordzijde afgebroken zwaard.’’ Op het moment dat het zwaard brak, moest de BU 113 nog een flink stuk varen naar de finish. ,,We hebben op dat moment als team besloten om door te varen. Dat betekende wel dat we allemaal over de rand moesten hangen om de zijkant dieper in het water te krijgen.’’
Doe je dat vaak? Overleggen met je bemanning? ,,Alle beslissingen die een schipper maakt, gaan in overleg met zijn bemanning. Een schipper die dat niet doet, is naar mijn idee een slechte schipper.’’

Fanatiek

Anno 2009 zwaait de 43-jarige Heinen alweer geruime tijd de scepter aan boord van de BU 113. ,,Ik ben in 2000 bij de stichting gekomen. En in 2002 ben ik schipper geworden.’’ Een taak die hij erg serieus neemt, maar waarbij een gezond portie humor zeker niet ontbreekt.
Op de vraag wie er belangrijker is op een botter – de schipper of de bemanning? – antwoordt Jaco: ,,Dat zou ik willen vergelijken met een huwelijk. In een goed huwelijk heb je elkaar nodig. Een goede schipper, maar ook een goede bemanning.’’ Waarna hij opmerkt erg tevreden te zijn met zijn huidige team. ,,Helemaal als ik kijk naar de progressie die de groep afgelopen seizoen heeft gemaakt.’’
Maar een goed team heb je niet zomaar. ,,Het is een kwestie van zoeken, opleiden en dan de groep bij elkaar zien te houden – dat is trouwens één van de moeilijkste dingen -. Als we het huidige team bij elkaar weten houden, hebben we een heel leuk team.’’ En dan kan het echte werk beginnen. ,,Het is echt niet een stukje recreatievaren wat wij doen. Een team moet goed op elkaar ingespeeld zijn, wil je voorin mee varen.’’

Het blijkt dat de stemming aan boord van de BU 113 door de jaren heen is veranderd van een manier om te leven in een manier van leven. Jaco: ,,Ben je een serieuze zeiler? Dan zeil je (als het even kan) op dinsdagavond de wedstrijden mee.’’ Zelf geeft hij toe behoorlijk fanatiek te zijn. ,,Zeilen is topsport! Bij alles wat je doet moet je een aantal stappen vooruit denken. Af en toe komt er een onverwachte zet, maar een goed ‘schaker’ anticipeert daar weer op.’’

Dit artikel is gepubliceerd op 13-11-’09 in nieuwsblad de Bunschoter: ‘Met een botter zeilen is topsport’

Door Reinier Zijl

Het is algemeen bekend dat de komst van de afsluitdijk, en daarna de drooglegging van Flevoland, de doodssteek is geweest voor de visserij op de oude Zuiderzee. Stuk voor stuk stopten de getaande vissers met hun geliefde, maar ook gehate werk.
Toch waren er enkelen die niet aan de dood van de visserij toe wilden geven. Zo ook de familie Heijnen, sinds jaar en dag verbonden met het visserijnummer BU 33. ,,Mijn vader, mijn opa, de hele familie van mijn vaders kant viste’’, vertelt Evert die de laatste Heijnen en de laatste Spakenburger is die dagelijks het water opging om zijn brood uit het water te halen.
Op de vraag of zijn zoons geen interesse voor het vak hadden, antwoordt de 62-jarige Heijnen: ,,De oudste had wel interesse. Maar ik heb altijd gezegd: jongens begin er niet aan. Het is een aflopende zaak. Er is hier in Nederland geen plek meer voor een boer of een visser.’’ Daarmee verwijst hij naar alle regeltjes waar vissers, en met name palingvissers, aan gebonden zijn.

Botter

Anno 2009 zijn twee schepen gesierd met het nummer BU 33. Deze twee liggen beiden in de haven van Spakenburg.

De huidige botter is in 1904 op de werf van Kok in Huizen gebouwd in opdracht van rederij fa. Gebr. Boor. Met schipper J. Westland aan de helmstok werd met de toenmalige HZ 98 voornamelijk op ansjovis gevist. Dat veranderde in 1921 toen de eikenhouten botter verkocht werd aan Jacob Vermeer in Spakenburg die op bot en paling viste.
Jacob en zijn opvolger Piet Vermeer (vanaf 1938) bevoeren beiden, respectievelijk 17 en 24 jaar lang, de wateren van de Zuiderzee – vanaf 1932 het IJsselmeer – onder het nummer BU 153.
In die periode verscheen ook de spreuk op het deurtje naar het vuronger.

Ik vaar met mijn schuit
Over zoete en zoute stromen
En vaart er mij een voorbij
Ik zal er ook wel komen

Wie van deze vissers de spreuk op het deurtje heeft geschreven is onbekend. Mogelijk dat dit Jacob Vermeer is geweest, gezien het feit dat zowel over zoete als zoute stromen wordt gesproken. Een duidelijke verwijzing naar de aanwezigheid van de in 1932 voltooide afsluitdijk.
In 1962 nam de vader van Evert ‘Groente’, Hendrik Heijnen, de botter over en het nummer BU 33 op de boegdelen. Het nummer waar de familie Heijnen al jaren onder viste. Ook Evert viste enkele jaren op deze botter. ,,Twee of drie jaar heb ik samen met mijn vader op die botter gevist’’, herinnert Evert zich. Zelf was hij vijftien jaar toen hij aanboord van de botter stapte. ,,Daar verlang ik nooit meer naar terug. Dat is een open bakkie en het is een heel bewerkelijk schip.’’
Waarna hij nogmaals herhaalt dat hij nooit meer terugverlangt naar een botter. ,,Een botter is een zeilschip, meer niet. Het past als vissersboot niet meer in het huidige economische tijdperk.’’

Kotter

Vader en zoon ‘Groente’ kochten redelijk snel na de aankoop van de nieuwe botter een kotter. ,,Volgens mij was dat in ’64. Daar hebben we tot in 1980 mee gevaren,’’ weet Heijnen, ,,toen hebben we een nieuwe kotter laten bouwen.’’ Die kotter is bij de meeste inwoners bekend als de groene schuit die altijd ter hoogte van het havenkantoortje aan de Havenstraat lag, vaak met de netten in de lucht om te drogen, en op de boeg de letter H (Heijnen, RZ) had staan.
Over de periode dat Evert met de kotter op palingvangst ging is hij alleen maar positief. ,,Niet om te pochten, maar het ging me altijd aardig voor de wind. Ik werkte zeventig uur per week, maar met plezier.’’
Zeventig uur is aardig veel en lijkt behoorlijk vermoeiend. ,,Je hoeft met mij niet te doen te hebben’’, reageert de oud-visserman. ,,Mijn werk was m’n hobby. Ik ben nooit moe geweest van het werken, alleen van het weinig vangen.’’
Toch merkte Evert dat hij ouder werd. ,,Je werkt met jonge jongens en op een gegeven moment zit je niet meer op één lijn.’’ Dan merk je dat je beter kunt stoppen en de boel moet verkopen.

In totaal heeft Evert Heijnen 47 jaar gevist. ,,Tot 15 februari van dit jaar. Toen zijn we bij de notaris geweest.’’ Het nummer Bunschoten 33 verdween van de boeg van de kotter die inmiddels een plekje in Almere-Haven heeft gekregen en maakte plaats voor HK 173.
Nog steeds verliefd op het water heeft Evert een nieuw schip aangeschaft. Geen vissersboot dit keer, maar een pleziervaartuig om samen met zijn vrouw erop uit te kunnen. ,,Hengelaars of kleine gezelschappen kunnen mij en de boot huren om te gaan varen en om oude vissersverhalen te vertellen’’, laat Heijnen weten. ,,Het wachten is alleen nog op een geschikte aanlegplaats.’’ Op die manier wil hij in ieder geval de laatste drie jaar voor zijn officiële pensioen doorbrengen.
En zoals zoveel andere plezierjachten heeft ook het schip van het gezin Heijnen een naam gekregen: BU 33… hoe kan het ook anders?

Van Helden

Piet van Helden, de huidige eigenaar van de botter, kocht het schip in 1987. ,,Dat is op zich een apart verhaal’’, herinnert Piet zich. Na gevlucht te zijn van een zeer natte vakantie in Ommen, besloot het gezin Van Helden op een dag met aardig weer er toch nog even op uit te trekken. ,,We zouden naar Heusden in Brabant gaan. Nu had ik in een krantje de BU 33 te koop zien staan in Waspik, daar wilde ik eerst even gaan kijken. Uiteindelijk zijn we nooit in Heusden aangekomen.’’
Het was liefde op het eerste gezicht, terwijl het gezin helemaal niet van plan was om een klassiek vaartuig te kopen. ,,We hebben zelfs, terwijl het eigenlijk echt nodig was, moeten wachten met het kopen van een groter huis. Ik heb altijd bewondering gehad voor mensen die deze klassieke vaartuigen boven water hielden, maar ik heb nooit de behoefte gehad er zelf één te kopen. Maar het overkwam ons gewoon.’’

Versnellingsbak

Zo heeft Piet van Helden meerdere interessante verhalen. ,,In 1950 kwam er voor het eerst een motor op de schuit. Dat was een Mercedesmotor uit een Duits legervoertuig die nog door Rusland heeft gereden.’’ Een lastige motor met zo nu en dan wat kuren. ,,Je moest hem flink koesteren’’, lacht Van Helden. ,,Er zat bijvoorbeeld een versnellingbak op die zo nu en dan bleef hangen. Zo ook een keer toen ik de haven binnen kwam varen, maar die keer kreeg ik hem niet los.’’ Dan ga je uiteraard kijken of je de boot op een andere manier tot stilstand kunt brengen. ,,Maar de hele haven lag vol met boten en ik kon hem dus nergens tegen de wal laten lopen… Toen heb ik het goedkoopste bootje uitgezocht en die was even later plat.’’
Piet kreeg daarop een telefoontje van de verzekering dat de motor in de toekomst nog meer problemen zou gaan opleveren en dat het veranderd moest worden. ,,Er is toen een nieuwe motor ingezet, een DAF 575.’’
Dank

Niet alleen de eerste motor van het in Huizen gebouwde schip heeft verre landen gezien, ook de schuit zelf. ,,Meestal vieren we vakantie met de BU 33 op de wadden. Eén keer zijn we naar de Oostzee gevaren, naar Zweden’’, aldus de nu 59-jarige schipper. ,,We zijn toen als enige botter met een heel stel klassieke schepen naar Kopenhagen gevaren. Dat was in 1996 toen Kopenhagen cultureel hoofdstad van Europa was.’’

,,Dankzij de faciliteiten van de werf van Henk van Halteren en Zeger Nieuwboer hebben we de boot tot op heden kunnen houden. Het meeste opknappen kan ik daar zelf doen. Ideaal! Anders had ik de BU 33 niet kunnen houden.’’ Anders had de BU 33 misschien niet meer in de museumhaven van Spakenburg kunnen liggen.

Dit artikel is gepubliceerd op 28-08-’09 in nieuwsblad de Bunschoter: Ook BU 33 verdwijnt als officieel visserijnummer